Canicule : les paysan·nes à l’épreuve du climat

L’épisode caniculaire a succédé à de fortes chaleurs au début du mois. Ces aléas climatiques extrêmes ont causés des dégâts importants dans toutes les productions et inquiètent par leur précocité. Les paysan·nes se retrouveront bientôt confronté·es à un manque d’eau. Passant le Pays Basque en vigilence, le dernier comité sécheresse n’a pas restreint les usages.

Articles :

• Récupérer l’eau pour l’économiser
• Attaque de vautours : l’élevage plein air en danger

Pello Sarratea Sanzberro – « Konziente naizenetik abeltzaina izan nahi nuen »

ChatGPTrik ez

Jenofa Berhokoirigoin Hirigarai

Politico informazio guneak plazaratu zuen berria ekainaren 17an: Interneteko data-center edo datu-baseen arloko lobbyek Europar Batasunari galdetu diote trantsizio klimatikoaren alde ematen dituen indarrak
Adimen Artifizialaren edo IA (Intelligence Artificielle) sektorearen alde ezartzea.
Lobbyak ari dira Brusela presionatzen eta herritarren artean ere badabiltza IA salbatzaile gisa aurkezten. Funtzionatzen du. Lagun batek kondatu berri dit bere haurraren urtebetetze-bestan beste bi gurasoekin mintzo zela, eta beraiek ziotela IAn kausituko dugula klima larrialdiari gaina hartzeko aterabidea. Azken egunetako berote handietan, itzalgune batean egin solasaldiko pasarte bat da hau. Bruselatik haste eta gure etxeetaraino sartu nahi digute sinesmena/gezurra. Hemendik eta 2032ra, Europak dituen 3.000 data-center-en gaitasuna hirukoizteko engaiamendua harturik du Bruselak.
Arazoa konpontzeko soluzio bezala saltzen diguten horrek problema sakondu besterik ez du eginen. Badakite eta badakigu, baina berdin zaie. Sosa ekartzen die beraz aitzina. Eta sosa badutenez, beren alde doazen erabaki politikoak erosten dabiltza, oraindik eta sos gehiago egiteko. Lobbygintza dugu hori.
Frantziako Estatuari begira dezagun: azken hiru urteetan %38 emendatu da lekuko data center-en kontsumoa eta karbono emisioak %44 emendatu dira. Ez da bidea: krisi klimatikoa bortizten digu horrek. Eta ur kontsumo alimalea dute data-center-ek, informazio numerikoen kudeaketak makinak berotzen dituelako, eta ur freskoa beharrezkoa dutelako tresneriaren hozteko. 2023ko urtean munduan 560.000 milioi litro ur bideratu ziren horrentzat. Hemendik lau urtera bikoiztuko da ur kontsumo hori: 1.200.000 milioi litro ur.
Ikusiz aurreikusiak ditugun berote handiak, tontakeri alimalea litzateke hainbeste ur horretara bideratzea. Irudikatu: zuen pentzeak idortuta, jendea egarriz hiltzen eta ura makinen freska-tzeko. Murruaren kontra goaz.
11.000 data centers ditugu munduan barna eta urtero %15 emendatuko dira. IAren erabilpenak leku anitz hartuko
duelako datu-baseetan: 2030ean data-center-en gaitasunaren %35-%40 beharko du Adimen Artifizialak.
Nola geldiarazi hori? Gutiago ala gehiago, norberak beti du eragiteko gaitasuna. Gure internet kontsumoa apaltzen hasi beharko genuke. Adibidez: ez gaitezen sartu ChatGPT erabiltzeko usaietan. Ez hartu usaia hori. Ez dugu beharrezkoa; eta datu horiek guttiago izanen dira data center horietan… Googlen egin bilaketa bat baino lauzpabost aldiz gehiago kutsatzen du ChatGPTri informazio bat galda-tzeak. Dugun erronka ikusita, ur tanta bat dirudi ChatGPT bazter uzteak. Baina ur tantaz ur tanta emanen dira aldaketak… eta pentsa ChatGPT boikotatuz ur tanta guttiago bideratuko dela makina horien hoztera.